Skip to content

Korzystanie z oprogramowania BIM to nie to samo co praca w BIM

TL;DR. Większość firm, które deklarują pracę w BIM, korzysta z oprogramowania BIM. Znacznie mniej zarządza informacją tak, jak wymaga tego BIM. Ta luka objawia się poprawkami, plikami, które gubią dane między projektem a produkcją, i zespołami, które nie potrafią utrzymać spójności między projektami. Nie zamknie jej zakup oprogramowania. Potrzebne są wspólne rozumienie procesu, określone wymagania informacyjne dla każdego przekazania, właściwie używane otwarte formaty i kontrola jakości na więcej niż jednym poziomie.

Czym jest BIM, a czym nie jest

Artykuł opiera się na dwóch webinarach TylkoTALK, które zorganizowałam tej jesieni, z Ritą Baltasar, Lead Digital Engineer na Hinkley Point C i doktorantką UWE Bristol, oraz Parveenem Sharmą, CEO The BIM Engineers, zespołu liczącego około 1200 inżynierów BIM.

BIM to nie model 3D i nie oprogramowanie. To sposób zarządzania informacją o obiekcie przez cały jego cykl życia - kto potrzebuje jakiej informacji, kiedy, w jakim formacie i kto ją sprawdza. Ten proces opisuje ISO 19650. IFC to otwarty format, dzięki któremu różne narzędzia mogą wymieniać się wynikami.

Rozumienie się poprawia, ale powoli. W NBS Digital Construction Report 2025 siedmiu na dziesięciu brytyjskich profesjonalistów deklaruje, że korzysta z BIM - tyle samo co w 2023 roku, a poziom jest w zasadzie stabilny od 2018 roku. Tylko 15% opisuje dziś BIM jako „modele 3D z danymi”, wobec jednej czwartej wcześniej. Ale tylko mniej więcej co trzeci łączy BIM z pracą zgodną z BS EN ISO 19650 (NBS, listopad 2025).

To zgadza się z tym, co praktycy widzą na budowach. Wiele osób pracuje w BIM, nie wiedząc o tym. Wiele twierdzi, że zna BIM, choć go nie zna. Proces jest w użyciu; brakuje wspólnego języka, który za nim stoi.

Dlaczego branża wciąż pracuje po staremu

Bo stary sposób wciąż działa wystarczająco dobrze. Jeśli proces daje wyniki, nie ma presji, by go zmieniać - dopóki nie pojawi się problem, którego nie rozwiązuje. BIM stał się wymogiem w Wielkiej Brytanii w 2016 roku, a dziesięć lat później niektóre firmy wciąż unikają otwartych standardów.

Trzy rzeczy hamują ludzi:

  • Nawyk. „Skoro działa, po co zmieniać?” to wciąż domyślna odpowiedź.
  • Strach przed nowymi narzędziami. Ludzie próbują nowego oprogramowania, czują się przytłoczeni i wracają do tego, co znają.
  • Brak podstaw. Bez języka procesu nowe narzędzia tylko cyfryzują stare nawyki.

Ceną są poprawki. Najwyższą płaci produkcja off-site, gdzie błąd wykryty w fabryce kosztuje więcej niż ten sam błąd wykryty na budowie.

Gdzie widać lukę: przekazanie do produkcji

Najwyraźniejszy przykład to przejście od modelu budowlanego do fabryki. Budownictwo wymienia modele w IFC (ISO 16739-1). Producenci pracują w STEP (ISO 10303). Pomiędzy nimi informacja znika.

Na Hinkley Point C pojedyncza konwersja IFC do STEP trwała 14–16 godzin, a pliki i tak wracały uszkodzone lub bez geometrii. Przyczyną był budowlany nawyk: wysyłano cały model, a eksport usuwał dokładnie to, czego potrzebuje fabryka.

Czego potrzebuje fabrykaCo zachowuje podstawowy eksport IFC do STEP
Identyfikator elementu (IFC GUID)Ginie
MateriałGinie
Tolerancje (np. zbrojenie wg BS 8666)Giną
Kolejność montażuGinie
Otwory z położeniem i głębokościąCzęsto opisywane ręcznie
Geometria i nazwa elementuZostaje

Wynikają z tego dwie lekcje. Po pierwsze, określ, czego wymaga każde przekazanie, zamiast wysyłać wszystko. Po drugie, używaj właściwego formatu. STEP AP242 może przenosić informacje produkcyjne (PMI), takie jak tolerancje, wewnątrz modelu (NIST). AP214 to minimum. Starsze IGES czy formaty siatkowe, takie jak STL, tylko dokładają pracy.

Pojawiają się już narzędzia, które zamykają tę lukę. offBIM, rozwijane przez Ritę Baltasar w ramach doktoratu i finalista buildingSMART openBIM Awards 2026, zapisuje w AP242 identyfikatory, materiały, tolerancje i kolejność montażu. Tę samą lukę od strony producenta adresuje Cyfrowy Paszport Produktu.

Otwarte standardy nie zapewnią interoperacyjności same z siebie

Obsługa IFC na papierze to nie to samo co wymiana informacji, których potrzebuje Twój projekt. Otwarte standardy wciąż są nierówno wdrażane w oprogramowaniu, a interesy komercyjne nie zawsze im sprzyjają - dostawca ma mało powodów, by tańsze narzędzie robiło to samo co droższe. Dlatego tak ważne są neutralne organizacje, takie jak buildingSMART International.

Odczuwają to też klienci. Właściciele i kierownicy projektów, którzy chcą tylko przeglądać i komentować modele, często muszą kupować pełne licencje.

Nasza rada jest prosta: przetestuj, zanim się zobowiążesz. Sprawdź, którą wersję IFC i jaki rodzaj wymiany obsługuje narzędzie, przetestuj je na własnych danych i dopiero wtedy wpisz je do BIM Execution Plan.

Jak duże zespoły utrzymują spójność informacji

Spójność w dużej skali bierze się ze struktury, nie z heroizmu. W The BIM Engineers jednostki liczące około 250 inżynierów pracują dla jednego regionu i jego standardów. Jakość jest sprawdzana na trzech poziomach, a każdy sprawdza co innego:

PoziomKto sprawdzaCo sprawdza
1Zespół pakietuTylko własny pakiet - np. nazwy, wymiary i materiały drzwi
2Kierownik projektuKoordynację wszystkich branż
3Zespół audytowyZgodność z normami, przepisami, EIR i BIM Execution Plan

Audytor nie sprawdza literówek. Zespół pakietu nie sprawdza kanałów wentylacyjnych. Każdy poziom odpowiada za to, co faktycznie widzi - i nikt nie jest jedynym zabezpieczeniem.

Dlaczego AI sprawia, że rozumienie jest ważniejsze, a nie mniej ważne

AI wchodzi szybciej niż kiedyś BIM. Ponad dwóch na pięciu brytyjskich profesjonalistów budownictwa używa go codziennie, wobec mniej niż jednego na dziesięciu pięć lat temu (NBS, październik 2025).

Każdy, kto pracował z asystentem AI, wie, że ciągle prosi o kontekst i decyzje. I o to chodzi: decyzje wciąż należą do Ciebie. Jeśli rozumiesz, jak informacja powinna być uporządkowana i wymieniana, zauważysz błąd - także wtedy, gdy AI myli się z pełnym przekonaniem. Jeśli nie rozumiesz, AI tylko szybciej produkuje błędy.

Szkolenia są częścią transformacji cyfrowej, a nie dodatkiem. Dobre zespoły zakładają, że ludzie będą ich potrzebować, i prowadzą je regularnie, zamiast traktować lukę w wiedzy jak porażkę.

Od czego zacząć

  1. Zbuduj najpierw wspólny język - procesu, ról i wymiany informacji - zanim kupisz kolejne narzędzia.
  2. Określ wymagania informacyjne dla każdego przekazania, zwłaszcza do produkcji.
  3. Przetestuj eksport do otwartych formatów na własnych danych.
  4. Podziel kontrolę jakości na poziomy, każdy z własnym właścicielem.

FAQ

Czy praca w Revit albo Archicad to praca w BIM?

Nie. Oprogramowanie do modelowania to tylko część BIM. Praca w BIM oznacza zarządzanie informacją według określonego procesu, takiego jak ISO 19650, i wymianę danych w otwartych formatach, takich jak IFC.

Dlaczego wdrażanie openBIM idzie tak wolno?

Obecne procesy wciąż działają wystarczająco dobrze, nowe oprogramowanie wydaje się ryzykowne, a wiele osób korzysta z narzędzi BIM bez podstaw. Według NBS poziom wykorzystania BIM w Wielkiej Brytanii stoi w miejscu od 2018 roku.

Czym różni się IFC od STEP?

IFC (ISO 16739-1) to otwarty format dla modeli budynków i infrastruktury. STEP (ISO 10303) to otwarty format, którego producenci używają dla danych o produkcie.

Jaki format STEP wysłać producentowi?

STEP AP242, który może przenosić tolerancje i inne informacje produkcyjne wewnątrz modelu. AP214 to minimum.

Czy AI zmniejsza potrzebę szkoleń z BIM?

Nie. AI przyspiesza pracę, ale decyzje zostają po stronie ludzi. Bez rozumienia procesu nie zauważysz, kiedy wynik jest błędny.

Wspólnym punktem wyjścia dla kroku pierwszego jest certyfikacja buildingSMART Foundation. Opisaliśmy, co obejmuje (po angielsku), w osobnym artykule, a Tylko Academy przygotowuje do egzaminu, który odbywa się w każdą pierwszą środę miesiąca.

Źródła

CIRPASS-2 logo

Member of the CIRPASS-2 Stakeholder Community, contributing to Expert Working Groups on the Digital Product Passport.